پی‌دی‌اف فارسی دسترس‌پذیر؛ چطور ترتیب خواندن سند را بررسی کنیم؟
وقتی یک آموزشگاه راهنمای ثبت‌نام را به صورت پی‌دی‌اف می‌فرستد، تهیه‌کننده معمولاً همان چیزهایی را بررسی می‌کند که روی صفحه می‌بیند. لوگو سر جای خودش است، شماره تماس خواناست و جدول زمان‌بندی از صفحه بیرون نزده است. اما خواننده‌ای که از صفحه‌خوان استفاده می‌کند ممکن است ابتدا شماره تماس انتهای صفحه را بشنود، سپس به وسط جدول برسد و تازه بعد از آن عنوان راهنما را پیدا کند. راه تشخیص این مشکل، آزمودن خود فایل خروجی است. در این راهنما می‌بینیم چطور برای یک سند فارسی، ساختار، ترتیب خواندن و کاربرد واقعی فایل را پیش از ارسال بررسی کنیم.
چرا ظاهر پی‌دی‌اف برای تشخیص دسترس‌پذیری کافی نیست؟
پی‌دی‌اف می‌تواند متن، تصویر و اطلاعات ساختاری داشته باشد. اطلاعات ساختاری مشخص می‌کند هر جزء چه نقشی دارد؛ برای مثال تیتر یک بخش است، بند توضیحی است یا بخشی از یک جدول. به این برچسب‌ها در مستندات فنی «تگ» گفته می‌شود. یک عنوان بزرگ و پررنگ در تصویر ممکن است برای چشم شبیه تیتر باشد، ولی اگر در ساختار سند نقش تیتر نداشته باشد، کاربری که فهرست تیترها را مرور می‌کند احتمالاً آن را در فهرست پیدا نمی‌کند. این تفاوت برای سند طولانی مهم است، چون خواننده باید بتواند بدون عبور از همه بندها مستقیماً به بخش مورد نظر برسد.
طبق راهنمای کنسرسیوم وب درباره ترتیب خواندن و پیمایش در پی‌دی‌اف، ترتیب تگ‌ها در خواندن اجزای سند نقش اصلی دارد. راهنمای ادوبی درباره امکانات دسترس‌پذیری پی‌دی‌اف نیز تفاوت فایل دارای ساختار با اسکن تصویری و نقش زبان سند را توضیح می‌دهد. برای کاربرد روزمره، سه موضوع را جداگانه بررسی کنید. ابتدا ببینید متن واقعاً قابل استخراج است. بعد نقش و ترتیب اجزای سند را بررسی کنید. در پایان، یک کار واقعی را با همان فایل امتحان کنید.
۱. متن و جهت نوشتار را روی فایل خروجی بررسی کنید
فایل نهایی را باز کنید و یک واژه مشخص از میانه صفحه را جست‌وجو کنید. یک بند کوتاه شامل متن فارسی، شماره و یک عبارت لاتین را انتخاب کنید و در ویرایشگر متن ساده بچسبانید. اگر شماره تماس جابه‌جا شده، خط‌ها به هم چسبیده یا واژه‌ای که روی صفحه می‌بینید پیدا نمی‌شود، مشکل را با شماره صفحه یادداشت کنید. بهتر است همین آزمون را روی یک صفحه معمولی و یک صفحه پیچیده‌تر انجام دهید. قابل انتخاب بودن متن فقط یکی از نشانه‌هاست و ترتیب خواندن یا درستی تگ‌ها باید جداگانه بررسی شود.
اگر پی‌دی‌اف حاصل عکس یا اسکن است، یک مسیر ممکن بازسازی سند از فایل اصلی است. اگر اصل فقط روی کاغذ مانده، می‌توانید تشخیص نوری نویسه‌ها را روی یک نسخه از فایل امتحان کنید. نتیجه را با متن اصلی تطبیق دهید. در فارسی، نام اشخاص، ارقام نزدیک به هم، شناسه‌ها و ترکیب متن فارسی و لاتین را اول بررسی کنید، چون یک خطای کوچک در این نقاط ممکن است آدرس یا موعد را تغییر دهد. اگر عبارت مهمی از تصویر خوانده نشده، آن را در نسخه متنی تصحیح کنید و مطمئن شوید فایل خروجی دوباره همان خطا را ندارد.
۲. تیترها، جدول و پیوندها را از فایل مادر اصلاح کنید
در فایل مادر، تیترها را با سبک عنوان مشخص کنید. عنوان سند و عنوان بخش‌ها را در سطح مناسب قرار دهید و عنوان فرعی را به همان بخشی وابسته کنید که توضیحش می‌دهد. برای نوشتن فهرست از ابزار فهرست استفاده کنید. در جدول ساده، سرستون‌ها را مشخص کنید و واحد اندازه‌گیری یا نوع تاریخ را کنار عنوان ستون بیاورید. اگر جدول پیچیده است و عنوان‌های ادغام‌شده دارد، برای نسخه‌ای که قرار است مرتب خوانده شود، تقسیم آن به دو جدول ساده را امتحان کنید. برای پیوندها هم متنی بنویسید که مقصد را روشن کند. عبارت «فرم ثبت‌نام دوره» برای کسی که فهرست پیوندها را جدا مرور می‌کند اطلاعات بیشتری از «اینجا» دارد.
در سند فارسی جهت بند را در تنظیمات بند تعیین کنید. برای ساخت ستون یا تراز کردن سطرها از فاصله‌های پشت سر هم استفاده نکنید. فاصله‌های اضافه شاید در یک نمایشگر شبیه جدول شوند، اما رابطه بین دو مقدار را به صورت ساختاری ثبت نمی‌کنند. در تصویر معنادار، توضیحی کوتاه متناسب با وظیفه آن تصویر قرار دهید. برای مثال، اگر نقشه ورود به ساختمان فقط در تصویر آمده، یک توضیح متنی از ورودی مناسب و نشانه‌های مسیر هم کنار نقشه بیاورید. جزئیات مسیر در متن باید برای کسی که نقشه را نمی‌بیند کافی باشد.
اگر سند هر ماه تغییر می‌کند، اصلاح در فایل مادر باعث می‌شود همان الگو را در خروجی بعدی هم استفاده کنید. هنگام خروجی‌گرفتن، گزینه حفظ ساختار یا تگ‌های دسترس‌پذیری را در ابزار خود بررسی کنید. نام گزینه به نرم‌افزار بستگی دارد. پس از خروجی گرفتن، فایل تازه را دوباره باز کنید و همان صفحه‌هایی را بررسی کنید که در فایل مادر اصلاح کرده‌اید. اگر فقط پی‌دی‌اف را دارید، ابزارهای بررسی و اصلاح ترتیب خواندن در نرم‌افزارهایی که ویرایش ساختار را پشتیبانی می‌کنند قابل استفاده‌اند. راهنمای ابزار ترتیب خواندن ادوبی نمونه‌ای از این مسیر را شرح می‌دهد.
۳. یک وظیفه واقعی را با صفحه‌خوان و صفحه‌کلید امتحان کنید
آزمون را با پرسشی شروع کنید که پاسخ آن برای مخاطب مهم است. برای نمونه، موعد ثبت‌نام دوره عصر را پیدا کنید و پیوند فرم آن را باز کنید. فایل را در نمایشگری باز کنید که با صفحه‌خوان آزمایشی شما کار می‌کند. ابتدا فهرست تیترها را مرور کنید و ببینید تیتر بخش ثبت‌نام پیدا می‌شود. سپس از ابتدای آن بخش بخوانید و بررسی کنید که توضیح، موعد و پیوند به ترتیب منطقی می‌آیند. با صفحه‌کلید میان پیوندها حرکت کنید و ببینید پیوند درست در جای مورد انتظار قرار دارد. نتیجه را با نام نمایشگر و صفحه‌خوان ثبت کنید تا همکار شما بتواند آزمون را تکرار کند.
خواندن پیوسته، حرکت بین تیترها و حرکت میان پیوندها سه آزمون با هدف متفاوت‌اند. در خواندن پیوسته، پرش ناگهانی از وسط یک جمله به ستون کناری مشخص می‌شود. در مرور تیترها، نبود برچسب یا سطح نامناسب عنوان دیده می‌شود. در حرکت میان پیوندها، مشخص می‌شود آیا کاربر پیش از دیدن توضیح لازم وارد مقصد دیگری می‌شود. اگر فایل فرم دارد، یک مرحله دیگر اضافه کنید و با صفحه‌کلید از ابتدا تا دکمه ارسال حرکت کنید. در هر فیلد بررسی کنید نام فیلد، ترتیب آن و دستور تکمیل قابل تشخیص باشد. نمونه‌ای از همین روش مبتنی بر وظیفه را در آزمون دسترس‌پذیری فرم سفارش آنلاین می‌بینید.
مثال عملی برای راهنمای دوصفحه‌ای یک آموزشگاه
فرض کنید صفحه اول معرفی کلاس و صفحه دوم شرایط ثبت‌نام است. در نسخه اولیه، سمت راست صفحه دوم جدول شهریه قرار دارد و سمت چپ آن توضیح تخفیف و پیوند ثبت‌نام است. بررسی بصری خوب به نظر می‌رسد، ولی در آزمون صوتی ابتدا مبلغ دوره عصر، سپس بخشی از توضیح تخفیف و بعد عنوان ستون روز برگزاری شنیده می‌شود. چون ارتباط مبلغ با دوره معلوم نیست، کاربر باید حدس بزند برای کدام کلاس هزینه را شنیده است. تیم ابتدا همین مسیر را با شماره صفحه ثبت می‌کند تا هنگام اصلاح، بتواند رفتار فایل را دقیقاً مقایسه کند.
در فایل مادر، توضیح کوتاه ثبت‌نام را بالای یک جدول ساده می‌گذارد. جدول سه ستون دوره، زمان و شهریه دارد. پس از جدول، توضیح تخفیف و پیوندی با نام مشخص می‌آید. نسخه دوم را دوباره خروجی می‌گیرد و از همکار دیگری می‌خواهد بدون دیدن فایل، زمان و شهریه دوره عصر را پیدا کند و پیوند ثبت‌نام را باز کند. اگر همکار مبلغ درست را پیدا کند اما نتواند بفهمد شهریه مربوط به یک جلسه است یا کل دوره، یک مشکل محتوایی باقی مانده است. این مشکل با تغییر ترتیب خواندن حل نمی‌شود و باید واحد در سرستون یا توضیح جدول روشن شود.
| کار آزمایشی | معیار پذیرش |
|---|---|
| یافتن بخش ثبت‌نام | تیتر از فهرست تیترها قابل انتخاب باشد |
| یافتن شهریه دوره عصر | نام دوره، مبلغ و واحد به‌درستی تشخیص داده شوند |
| باز کردن فرم | نام پیوند مقصد را مشخص کند و با صفحه‌کلید فعال شود |
وقتی نسخه چاپی باید حفظ شود
در یک کسب و کار خدماتی ممکن است فرم قدیمی امضا شده باشد و تغییر ظاهر فایل مناسب نباشد. اگر مخاطب فقط به شرایط و مراحل نیاز دارد، می‌توانید در کنار نسخه چاپی، متن ساختاریافته همان اطلاعات را در یک صفحه وب یا سند مناسب قرار دهید. این نسخه باید شماره نسخه و تاریخ به‌روزرسانی یکسان داشته باشد و از همان محل انتشار به روشنی قابل دسترسی باشد. اگر اصل فرم برای انجام کار ضروری است، توضیح متنی را با مسیر تکمیل و ارسال همراه کنید و روش جایگزین را در عمل امتحان کنید. در هر بازنگری، یک نفر باید مسئول تطبیق نسخه‌ها باشد تا مبلغ، تاریخ یا شرایط در دو محل متفاوت نشود.
خطاهای رایج و روش سنجش پیشرفت
اشتباه رایج این است که پس از عبور از بررسی خودکار، آزمون را تمام‌شده فرض کنیم. ابزار می‌تواند برخی ساختارهای غایب را مشخص کند، اما برای سنجش منطقی بودن ترتیب خواندن یا کفایت توضیح تصویر همچنان باید نتیجه را بررسی کرد. اشتباه دیگر این است که فقط صفحه اول آزموده شود. صفحه جدول‌ها، فهرست شرایط، پیوست و فرم، هر یک ممکن است ساختار متفاوتی داشته باشند. آزمون کوتاه را از پرکاربردترین صفحه شروع کنید و در سندهای تکرارشونده دست‌کم یک نمونه از هر چیدمان را در برنامه بازبینی بگنجانید.
برای سنجش نتیجه، سه کار پرتکرار مخاطب را روی نسخه اولیه و نسخه اصلاحی انجام دهید. برای هر کار ثبت کنید که پاسخ درست پیدا شد یا خیر، در کدام قسمت توقف رخ داد و آیا آزمون‌گر به کمک نفر دوم نیاز داشت. زمان انجام را می‌توانید ثبت کنید، ولی ابتدا درست بودن پاسخ را بسنجید. رسیدن سریع به مبلغ اشتباه، قبولی آزمون نیست. نتیجه را همراه نسخه فایل نگه دارید تا اگر در ویرایش بعدی جدول یا پیوند تغییر کرد، بدانید چه موردی باید دوباره آزمایش شود.
برای شروع، یکی از فایل‌هایی را انتخاب کنید که همین هفته برای مشتری، هنرجو یا همکار می‌فرستید. سه پرسش مخاطب را روی کاغذ بنویسید، از جمله اینکه کجا باید اقدام کند، چه زمانی مهلت دارد و چه اطلاعاتی برای اقدام لازم است. سپس فایل را با متن قابل انتخاب، تیترهای قابل پیمایش و خواندن پیوسته بررسی کنید. هر اشکال را با شماره صفحه، نتیجه مورد انتظار و رفتار مشاهده‌شده ثبت کنید. پس از اصلاح، از همان فایل خروجی دوباره آزمون بگیرید و نسخه درست را جایگزین پیوست یا پیوند قبلی کنید.
پیشنهاد از فروشگاه راه ایده آل
دیدگاه‌ها