برگشتن به برنامه بعد از وقفه؛ چطور از فرصت بعدی دوباره شروع کنیم؟
سه روز طبق برنامه مطالعه کردهاید و روز چهارم به دلیل کار پیشبینینشده فرصت نکردهاید. حالا دفتر را کنار گذاشتهاید و منتظرید هفته تازهای برسد تا از ابتدا شروع کنید. در این فاصله، یک نوبت انجامنشده به چند نوبت تبدیل میشود. برای برگشتن به برنامه بعد از وقفه، میتوان به جای بازطراحی کامل هدف، ابتدا فرصت بعدی و کوچکترین اجرای مفید را مشخص کرد. بعد باید دید چه چیزی اجرای قبلی را متوقف کرده و کدام بخش واقعاً قابل تغییر است.
این راهنما برای روالهای شخصی مانند یادگیری، نوشتن و مرور کاری است. یک روش اجرایی پیشنهاد میکند که با ثبت واقعیت آغاز میشود و به آزمون یک تغییر محدود میرسد. وعده نمیدهد که با چند قدم همه هدفها به عادت تبدیل شوند. هدف نزدیکتر این است که فاصله میان یک نوبت ازدسترفته و بازگشت واقعی را کوتاهتر و قابل بررسی کنید. زمانها و مثالها پیشنهادیاند و باید با ظرفیت، مسئولیتها و شرایط زندگی شما هماهنگ شوند.
یک وقفه چه چیزی را نشان میدهد؟
وقفه میتواند از نبود زمان، خستگی، مبهم بودن کار یا آماده نبودن ابزار آمده باشد. گاهی هم برنامه از ابتدا با زندگی واقعی سازگار نبوده است. قبل از انتخاب راهحل، رویداد را دقیق بنویسید. برای نمونه، به جای اینکه بگویید من نظم ندارم، ثبت کنید جلسه تا دیر وقت طول کشید و فایل تمرین روی دستگاه همراهم نبود. جمله دوم دو مانع قابل مشاهده دارد و کمک میکند اصلاح بعدی به همان وضعیت وصل شود.
تعداد نوبتهای ازدسترفته را هم روشن کنید. یک روز متفاوت با چند هفته توقف، اطلاعات یکسانی درباره روال نمیدهد. اگر برنامه مرتب اجرا نمیشود، باید اندازه فعالیت و موقعیت آن را دوباره بررسی کنید. اگر فقط یک اتفاق استثنایی رخ داده، شاید بازگشت در فرصت بعدی کافی باشد. در هر دو حالت، از داده محدود درباره شخصیت خود نتیجه کلی نگیرید. کاری که انجام نشده، یک رویداد برای بررسی است و میتواند علتهای مشخص داشته باشد.
پژوهش عادت چه نکتهای اضافه میکند؟
لالی و همکاران در مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۱۰، تکرار رفتارهایی مرتبط با خوردن، نوشیدن یا فعالیت بدنی را در موقعیت ثابت بررسی کردند. در آن مطالعه، از دست رفتن یک فرصت اجرا اثر عمدهای بر روند شکلگیری عادت نشان نداد و زمان افزایش خودکارشدن رفتار میان افراد متفاوت بود. این یافته به همان زمینه پژوهش مربوط است. از آن نمیتوان تضمین یکسانی برای روالهای پیچیدهای مانند نوشتن پایاننامه یا اداره کسب و کار استخراج کرد.
برای تمرین این مقاله، برداشت عملی محدود این است که یک فرصت ازدسترفته لزوماً دلیل کنار گذاشتن کل برنامه نیست. روش بازگشت پیشنهادی در ادامه، نسخه آزمایششده همان پژوهش نیست و باید نتیجهاش را در تجربه خودتان بسنجید. همچنین میان تکرار یک رفتار و پیشرفت واقعی در مهارت تفاوت وجود دارد. ممکن است هر روز فایل را باز کنید، اما تمرین مناسبی انجام ندهید. بنابراین معیار اجرا و معیار کیفیت را کنار هم نگه دارید.
فرصت بعدی را به یک موقعیت واقعی وصل کنید
نگویید وقتی سرم خلوت شد ادامه میدهم. یک فرصت قابل تشخیص انتخاب کنید، مانند بعد از جمع کردن میز شام یا آغاز اولین نوبت آزاد صبح. بررسی کنید این موقعیت در روز موردنظر واقعاً وجود دارد. اگر هر شب ساعت پایان کار متفاوت است، یک ساعت ثابت شاید بهخوبی اجرا نشود. میتوانید روال را به یک اتفاق تکرارشونده وصل کنید، اما آن اتفاق هم باید در دسترس و با فعالیت انتخابی سازگار باشد.
سپس مکان و ابزار را مشخص کنید. برای تمرین زبان، دفتر و فایل صوتی لازم کجا هستند؟ برای نوشتن، کدام سند باید باز شود؟ اگر آمادهسازی هر بار چند مرحله مبهم دارد، آن را ساده کنید. این کار به معنای حذف همه دشواریهای یادگیری نیست. فقط کمک میکند هنگام فرصت کوتاه، زمان شما صرف پیدا کردن فایل و تصمیمگیری دوباره درباره شروع نشود. نسخه و محل درست را از قبل تعیین کنید.
نسخه کوچک اما مفید فعالیت را تعریف کنید
فعالیت بازگشت باید به هدف اصلی مربوط باشد و پایان روشن داشته باشد. برای مطالعه، خواندن یک بخش کوتاه و نوشتن برداشت خودتان میتواند یک واحد باشد. برای نوشتن، تکمیل یک بند با موضوع مشخص مناسبتر از باز کردن بیهدف سند است. اگر زمان بسیار محدود است، بخشی را انتخاب کنید که بتوانید واقعاً انجام دهید. کوچک بودن فعالیت زمانی مفید است که هنوز یک خروجی قابل مشاهده و مرتبط ایجاد کند.
نسخه کوچک را با برنامه معمول اشتباه نگیرید. میتوانید برای روز عادی یک تمرین کامل و برای موقعیت محدود یک واحد کوتاه تعریف کنید. هر دو باید معیار پایان داشته باشند. در ثبت نتیجه، روشن بنویسید کدام نسخه انجام شده است. اگر همیشه فقط نسخه کوتاه اجرا میشود و هدف پیش نمیرود، اندازه و زمان برنامه معمول را بازبینی کنید. این مشاهده میتواند نشان دهد نیاز به تقسیم هدف، کمک یا تغییر تقویم دارید.
مثال کامل از بازگشت به یادگیری یک ابزار
فرض کنید سارا میخواهد کار با یک نرمافزار طراحی را یاد بگیرد. برنامه اولیه او هر شب چهل دقیقه آموزش و تمرین است. چهارشنبه به دلیل یک کار خانوادگی فرصت نمیکند و پنجشنبه هم منتظر زمان کافی میماند. او برای بازگشت، تصمیم میگیرد جمعه پس از صبحانه فقط یک شکل ساده را از روی نمونه بسازد و خروجی بگیرد. فایل نمونه را از قبل در پوشه مشخص قرار میدهد و معیار پایان را باز شدن خروجی ثبت میکند.
در اجرای فرضی، سارا ده دقیقه وقت میگذارد و متوجه میشود مرحله خروجی گرفتن را فراموش کرده است. به جای ادامه دادن چند ویدیوی تازه، همان بخش را بررسی و یک خروجی سالم تولید میکند. او ثبت میکند که نسخه کوتاه انجام شده، اما در خروجی هنوز به راهنما نیاز داشته است. این یادداشت هم بازگشت را نشان میدهد و هم موضوع تمرین بعدی را روشن میکند. صرف مدت حضور پشت دستگاه، معیار پایان او نیست.
برای هفته بعد، سارا برنامه را با تقویم واقعی هماهنگ میکند. دو شب چهل دقیقه تمرین و یک فرصت کوتاه مرور در نظر میگیرد، چون پنج شب برنامه کامل با شرایط فعلی او سازگار نیست. این تصمیم کاهش ارزش هدف را نشان نمیدهد، بلکه یک تغییر اجرایی بر اساس تجربه است. پس از دو هفته باید ببیند آیا خروجیها بهتر شدهاند و آیا فرصتهای انتخابی واقعاً اجرا شدهاند. اگر داده تازه خلاف فرض بود، برنامه دوباره قابل اصلاح است.
جبران عقبافتادگی را جدا تصمیم بگیرید
بعد از وقفه ممکن است بخواهید همه نوبتهای قبلی را در یک جلسه فشرده جبران کنید. پیش از این تصمیم، حجم واقعی کار و ظرفیت روز را ببینید. اگر انجام عقبافتادهها برای یک موعد ضروری است، آنها را جدا فهرست و زمانبندی کنید. بازگشت به روال و تکمیل تعهدهای عقبمانده دو مسئله مرتبطاند، اما لزوماً در یک جلسه حل نمیشوند. برنامه جبران باید به زمان موجود و کیفیت لازم خروجی وابسته باشد.
برای مثال اگر دو درس از دوره عقب هستید، میتوانید تمرین کوتاه بازگشت را امروز انجام دهید و درسهای باقیمانده را در دو فرصت مشخص قرار دهید. اگر زمان کافی وجود ندارد، درباره دامنه یا موعد تصمیم تازه بگیرید. اضافه کردن کار بدون حذف یا جابهجایی تعهد دیگر، ممکن است برنامه را دوباره غیرقابل اجرا کند. ابتدا ببینید چه چیزی باید حتماً تمام شود و چه چیزی میتواند با توافق یا تصمیم خودتان به زمان دیگری برود.
مانع را به یک تغییر کوچک ترجمه کنید
اگر ابزار آماده نبود، اقدام بعدی میتواند ساختن پوشه ثابت یا آماده گذاشتن دفتر باشد. اگر کار مبهم بود، یک خروجی کوچک تعریف کنید. اگر موقعیت انتخابی مرتب با مسئولیت دیگری تداخل دارد، زمان را تغییر دهید. هر بار یک تغییر اصلی انتخاب کنید تا بتوانید نتیجه را بفهمید. تغییر همزمان هدف، ابزار، ساعت و روش ممکن است اجرا را تازه کند، اما تشخیص اینکه کدام بخش کمک کرده دشوار خواهد شد.
بعضی مانعها در اختیار مستقیم شما نیستند. در این حالت، یک اقدام هماهنگی تعریف کنید. مثلاً درباره زمان استفاده از فضای مشترک توافق کنید یا برای دریافت فایل لازم از همکار، موعد مشخص بخواهید. اگر امکان رفع مانع فعلاً وجود ندارد، دامنه فعالیت را با شرایط موجود بازبینی کنید. برنامه باید بر منابع واقعی تکیه کند. نوشتن یک هدف بزرگ بدون مسیر دسترسی به ابزار، اطلاعات یا زمان لازم، مانع را از بین نمیبرد.
سناریوی دوم برای صاحب کسب و کار
صاحب یک فروشگاه میخواهد آخر هر روز سفارشهای باز را مرور کند، اما در دو روز شلوغ این کار انجام نشده است. برای بازگشت، ابتدا سفارشهای دارای موعد نزدیک را مشخص میکند و یک مرور کوتاه برای آنها میگذارد. سپس کارهای عقبمانده را با مسئول و موعد جدا ثبت میکند. معیار پایان، روشن شدن وضعیت پروندههای ضروری است. این کار باید با اطلاعات واقعی سفارش و اختیار فرد انجام شود تا یک مرور سریع به وعده نادرست به مشتری تبدیل نشود.
بعد بررسی میکند چرا روال قبلی جا افتاده است. شاید آخر روز همزمان با جمع کردن فروشگاه، ظرفیت کافی برای بررسی پروندهها ندارد. میتواند مرور را به زمان آرامتر منتقل کند یا ثبت وضعیت را میان همکاران تقسیم کند. اگر تقسیم مسئولیت انجام میشود، معیار تکمیل مشترک لازم است. برای هفته بعد، تعداد پروندههای بدون مسئول و تعداد موعدهای ردشده را بررسی میکند. این شاخصها نشان میدهند روال تازه به هدف عملی نزدیک شده یا فقط زمان اجرای آن عوض شده است.
چه چیزی را در برگه پیگیری بنویسیم؟
فرصت برنامهریزیشده، نسخه فعالیت، نتیجه اجرا و مانع اصلی چهار ستون کافی برای شروع هستند. اگر انجام نشده، علت را کوتاه و قابل مشاهده بنویسید. اگر انجام شده، خروجی را نام ببرید. در یک ستون دیگر میتوانید اقدام بعدی را ثبت کنید. لازم نیست برای هر نوبت توضیح طولانی بنویسید. برگه باید به شما کمک کند در مرور هفتگی الگو را ببینید و درباره یک تغییر مشخص تصمیم بگیرید.
درصد اجرا را با تعداد فرصتهای واقعاً برنامهریزیشده حساب کنید. اگر چهار فرصت داشتهاید و سه مورد انجام شده، نرخ اجرای ثبتشده ۷۵ درصد است. این عدد فرضی فقط نسبت اجرا را نشان میدهد و کیفیت یادگیری را ثابت نمیکند. کنار آن، معیار مرتبط با هدف مانند تولید خروجی درست یا انجام مستقل یک مرحله را نگه دارید. اگر روزی از ابتدا در برنامه نبوده، آن را خودکار به عنوان شکست اضافه نکنید.
خطاهای رایج در برگشتن به برنامه
یکی از خطاها انتظار برای یک شروع کاملاً مرتب است. در این حالت فرصتهای کوچک موجود نادیده میمانند. خطای دیگر، کوچک کردن فعالیت تا حدی است که هیچ ارتباط معناداری با هدف ندارد. اگر فقط دفتر را جابهجا کردهاید، آن را به جای انجام تمرین ثبت نکنید. همچنین لازم نیست هر وقفه به خرید ابزار یا برنامه تازه منجر شود. ابتدا ببینید مشکل در کدام مرحله بوده و آیا با اصلاح ساده همان بخش برطرف میشود.
خطای دیگر پنهان کردن روزهای انجامنشده در ثبت است. این روزها میتوانند درباره تداخل زمانی، اندازه فعالیت یا دسترسی به ابزار اطلاعات بدهند. برعکس، فهرست کردن آنها بدون انتخاب اقدام هم کمکی به ادامه نمیکند. در مرور، فقط یک یا دو مانع پرتکرار را انتخاب کنید و برایشان تغییر قابل اجرا بنویسید. اگر برنامه با هدف فعلی شما تناسب ندارد، امکان تغییر یا کنار گذاشتن آگاهانه آن را هم بررسی کنید و دلیل تصمیم را روشن نگه دارید.
تمرین هفتروزه برای بازگشت
روز اول، یک روال متوقفشده و دلیل ادامه دادن آن را انتخاب کنید. سپس آخرین مانع و فرصت بعدی را بنویسید. روز دوم، نسخه کوچک و مفید را اجرا و خروجی را ثبت کنید. در روزهای بعد، از فرصتهای از پیش انتخابشده استفاده کنید و اگر وقفه تازهای رخ داد، فقط وضعیت و اقدام بعدی را بنویسید. لازم نیست برای کامل کردن جدول، فعالیت را در زمان نامناسب یا با کیفیتی که برای هدف کافی نیست انجام دهید.
در پایان هفته، فاصله تا اولین اجرای واقعی، تعداد فرصتهای اجراشده و کیفیت یک خروجی را مرور کنید. ببینید کدام تغییر به کار آمده و کدام مانع باقی مانده است. سپس برنامه هفته بعد را با همان اطلاعات بسازید. اگر نتیجه مبهم است، فرصتهای مشابه بیشتری ثبت کنید. این تمرین قرار است بازگشت را به یک اقدام روشن وصل کند و به شما نشان دهد برای ادامه، چه چیزی در زمانبندی، اندازه فعالیت یا آمادهسازی باید تغییر کند.
| فرصت | فعالیت | خروجی | مانع یا اقدام بعدی |
|---|---|---|---|
| پس از صبحانه | ساخت یک شکل نمونه | فایل خروجی قابل باز شدن | مرور مرحله خروجی گرفتن |
ردیف جدول نمونه فرضی برای ثبت تمرین است.
برای دقیقتر نوشتن فرصت بعدی، راهنمای برنامه اگر ـ آنگاه برای شروع کار را بخوانید.
منبع علمی، مطالعه لالی و همکاران در سال ۲۰۱۰، مجله روانشناسی اجتماعی اروپا، جلد ۴۰، صفحات ۹۹۸ تا ۱۰۰۹ است. پژوهش شکلگیری عادت در زندگی روزمره
پیشنهاد از فروشگاه راه ایده آل




دیدگاهها