قراردادی را امضا کردهاید که روی کاغذ سود دارد، اما دو هفته بعد برای پرداخت دستمزد همکار و خرید خدمات بیرونی پول کافی ندارید. مشتری طبق توافق در پایان پروژه تسویه میکند و هزینههای شما از همان روز اول آغاز شدهاند. این فاصله زمانی میتواند اجرای یک سفارش خوب را دشوار کند. تعیین پیشپرداخت پروژه زمانی دقیقتر میشود که مبلغ آن را به تقویم واقعی پرداختها و دریافتها وصل کنید و ببینید تا پیش از وصول قسط بعدی چه مقدار پول از حساب خارج میشود.
در این راهنما یک روش ساده برای برنامهریزی نقدی یک قرارداد خدماتی میسازیم. اعداد مثال فرضیاند و برای آموزش محاسبه انتخاب شدهاند. روش برای طراح، مشاور، برگزارکننده دوره و تیم اجرای پروژه قابل استفاده است. خروجی، یک درصد ثابت برای همه مشتریان نیست. در پایان باید بتوانید حداقل دریافت موردنیاز در هر مرحله، پولی که خودتان وارد کار میکنید و اثر تأخیر مشتری بر ادامه پروژه را به صورت روشن محاسبه کنید.
پیشپرداخت چه مسئلهای را حل میکند؟
پیشپرداخت بخشی از مبلغ قرارداد است که طبق توافق پیش از اجرای تمام تعهدات دریافت میشود. در برنامه نقدی، این دریافت به تأمین هزینههایی کمک میکند که زودتر از تحویل نهایی پرداخت میشوند. مبلغ دریافتی را باید همراه با تعهدات همان قرارداد ببینید. اگر بخشی از آن برای خرید خدمت مشخصی لازم است، خرج کردن آن در پروژه دیگر ممکن است هنگام پرداخت هزینه اصلی، حساب شما را با کمبود روبهرو کند.
سه عدد را جدا نگه دارید. مبلغ قرارداد نشان میدهد مشتری در برابر دامنه توافقشده چه مبلغی باید بپردازد. هزینه پروژه شامل منابعی است که برای انجام آن مصرف میکنید. جریان نقدی، تاریخ ورود و خروج پول را نشان میدهد. بخشی از هزینه ممکن است پس از تحویل پرداخت شود و بخشی از درآمد قرارداد هنوز وصول نشده باشد. برای تعیین پیشپرداخت، تاریخ انتقال واقعی پول اهمیت دارد. شناسایی درآمد و نحوه ثبت حسابداری باید طبق رویه مالی مجموعه انجام شود.
قبل از تعیین درصد، هزینهها را زمانبندی کنید
از فهرست کارهای پروژه شروع کنید. برای هر فعالیت، پرداخت لازم و تاریخ آن را بنویسید. دستمزد همکار، خرید تصویر یا مجوز استفاده، اجاره تجهیزات، چاپ نمونه، حمل، سفر و خدمات برونسپاریشده میتوانند در این فهرست قرار بگیرند. اگر همکار شما پس از دریافت قسط مشتری پول میگیرد، این شرط باید واقعاً توافق شده باشد. تأخیر فرضی در پرداخت به دیگران را به عنوان منبع نقدینگی قطعی وارد جدول نکنید.
بعد سهم پرداختهای عمومی را مشخص کنید. ممکن است دستمزد مالک یا اجاره دفتر در قیمت پروژه دیده شده باشد، اما خروج نقدی آنها در تاریخ دیگری اتفاق بیفتد. برای یک محاسبه محدود به پروژه، پرداختهایی را ثبت کنید که قرارداد باید تأمین کند و سپس در برنامه کل کسب و کار، همه تعهدات مشترک را نیز ببینید. اگر دو بار یک هزینه را در دو جدول جمع میزنید، ارتباط آنها را روشن کنید تا نیاز نقدی بیش از واقع برآورد نشود.
دریافت را بر اساس تاریخ محتمل وصول ثبت کنید
تاریخ صدور صورتحساب با تاریخ دریافت پول یکسان نیست. اگر پس از تحویل مرحله اول، مشتری باید کار را تأیید کند و بعد واحد مالی پرداخت کند، هر دو فاصله را در برنامه لحاظ کنید. برای مثال، تحویل در پایان هفته سوم لزوماً به معنای ورود پول در ابتدای هفته چهارم نیست. از تجربه قراردادهای مشابه یا اطلاعات معتبر همان مشتری استفاده کنید و موارد نامعلوم را به عنوان فرض قابل بازبینی ثبت کنید.
برای هر قسط چهار چیز روشن باشد. مبلغ آن چقدر است، چه رویدادی حق درخواست پرداخت را ایجاد میکند، چه کسی آن رویداد را تأیید میکند و موعد پرداخت چه زمانی است. عبارت کلی پرداخت در میانه پروژه ممکن است برای دو طرف معنای متفاوتی داشته باشد. یک مرحله قابل مشاهده، مانند تحویل نسخه اولیه مطابق فهرست اقلام توافقشده، برنامهریزی را آسانتر میکند. جزئیات قراردادی و شرایط تغییر یا توقف کار باید با مسئول مربوط بررسی و مکتوب شوند.
مثال کامل از یک پروژه طراحی و تولید محتوا
فرض کنید مبلغ یک قرارداد هشتهفتهای ۱۸۰ میلیون تومان است. مجموع پرداختهای برنامهریزیشده پروژه ۱۲۶ میلیون تومان برآورد شده است. تیم میخواهد ۳۰ درصد را ابتدا، ۴۰ درصد را در یک مرحله میانی و ۳۰ درصد را در پایان دریافت کند. بنابراین دریافت اول ۵۴ میلیون، دریافت دوم ۷۲ میلیون و دریافت آخر ۵۴ میلیون تومان میشود. فرض میکنیم دریافت میانی در ابتدای هفته پنجم و تسویه در پایان هفته هشتم واقعاً وارد حساب میشوند.
پرداختها در ابتدای پروژه ۴۲ میلیون تومان، در هفته دوم ۲۴ میلیون، در هفته چهارم ۱۸ میلیون، در هفته ششم ۳۰ میلیون و در هفته هشتم ۱۲ میلیون تومان هستند. تیم ۱۵ میلیون تومان نقد آزاد برای این قرارداد کنار گذاشته است. مانده آغاز کار با دریافت پیشپرداخت به ۶۹ میلیون تومان میرسد. پس از پرداخت اول، ۲۷ میلیون باقی میماند. در هفته دوم مانده به سه میلیون میرسد و پرداخت هفته چهارم آن را به منفی ۱۵ میلیون تومان میرساند.
در این مثال، حتی پیش از در نظر گرفتن ذخیره احتیاط، برنامه پرداخت فعلی در هفته چهارم به ۱۵ میلیون تومان پول اضافه نیاز دارد. اینکه مجموع دریافتها در پایان بیشتر از مجموع پرداختهاست، این کمبود میانی را رفع نمیکند. میتوان دریافت قسط میانی را زودتر کرد، پیشپرداخت را افزایش داد، تاریخ بعضی هزینهها را با توافق جابهجا کرد یا منبع مالی مشخصی اختصاص داد. هر راهحل باید در جدول تازه دوباره محاسبه شود.
حداقل دریافت اولیه را چگونه حساب کنیم؟
تا پیش از قسط میانی، مجموع پرداختها ۸۴ میلیون تومان است. اگر تیم بخواهد در تمام این مدت دستکم شش میلیون تومان مانده احتیاط داشته باشد و ۱۵ میلیون تومان نقد آزاد خود را هم وارد کند، دریافت اولیه موردنیاز برابر ۸۴ به اضافه شش منهای ۱۵، یعنی ۷۵ میلیون تومان است. تقسیم ۷۵ بر مبلغ قرارداد ۱۸۰، حدود ۴۱٫۷ درصد میشود. این درصد به فرضهای همین تقویم و همین سهم نقد داخلی وابسته است.
اگر تیم نخواهد از پول داخلی استفاده کند، نیاز اولیه به ۹۰ میلیون تومان یا ۵۰ درصد قرارداد میرسد. اگر مشتری با این مبلغ موافق نباشد، میتوان درباره تحویل و دریافت مرحلهای زودتر مذاکره کرد. برای نمونه دریافت قسطی پیش از پرداخت هفته چهارم ممکن است همان کمبود را پوشش دهد. هنگام تغییر برنامه، مجموع اقساط باید دوباره با کل قرارداد تطبیق داده شود. افزایش قسط اول به معنای افزایش خودکار مبلغ کل قرارداد نیست.
فرمول اجرایی را میتوان چنین نوشت. دریافت اولیه لازم برابر است با بیشترین پرداخت تجمعی تا پیش از دریافت بعدی، به اضافه مانده احتیاط موردنظر، منهای پول آزاد اختصاصیافته و سایر دریافتهای قطعی همان بازه. وقتی چند قسط در زمانهای مختلف دارید، جدول مانده نقدی هر مقطع دقیقتر است. در آن جدول، مانده قبلی را با دریافت واقعی جمع و پرداخت واقعی را کم کنید. پایینترین مانده نشان میدهد کدام مقطع نیازمند اصلاح است.
اگر مشتری دو هفته دیرتر پرداخت کند
حالا همان دریافت دوم را از ابتدای هفته پنجم به ابتدای هفته هفتم ببرید. پرداخت ۳۰ میلیون تومانی هفته ششم هم پیش از وصول آن انجام میشود. با دریافت اولیه ۷۵ میلیون و نقد داخلی ۱۵ میلیون، مجموع منابع اولیه ۹۰ میلیون است. تا هفته ششم مجموع پرداختها به ۱۱۴ میلیون میرسد و مانده منفی ۲۴ میلیون میشود. برای حفظ ذخیره شش میلیون تومانی، نسبت به این برنامه به ۳۰ میلیون تومان منبع یا جابهجایی نقدی دیگر نیاز دارید.
این سناریو حکم پیشبینی قطعی تأخیر را ندارد. کاربرد آن سنجیدن توان ادامه کار در یک وضعیت دشوار و محتمل است. اگر برای اجرای تعهدات به دریافت دقیق در یک روز وابسته هستید، این وابستگی باید قبل از قبول قرارداد دیده شود. از مشتری درباره روال تأیید و پرداخت سؤال کنید و برای تیم مشخص کنید چه کسی موعد را پیگیری میکند. منبع جایگزین هم فقط وقتی قابل اتکاست که مبلغ، زمان دسترسی و هزینه آن معلوم باشد.
سناریوی دوم برای برگزاری یک کارگاه
یک مدرس میخواهد کارگاه حضوری برگزار کند و بخش زیادی از هزینه سالن و تجهیزات را پیش از برگزاری بپردازد. در این وضعیت، صرف دریافت درصدی از شهریه ثبتنامکنندگان برای تصمیم کافی نیست. باید تعداد ثبتنام قطعی، موعد پرداخت هزینه سالن، زمان وصول شهریه و تعهدات مرتبط با لغو را کنار هم بگذارد. پولی که احتمال دارد بعداً از ثبتنامهای تازه بیاید، در ستون دریافت قطعی قرار نمیگیرد. برای آن یک سناریوی جدا ساخته میشود.
اگر اجاره سالن پیش از رسیدن تعداد ثبتنامها به حد موردنیاز قطعی میشود، مدرس باید تصمیم بگیرد چه میزان از پول خود را در معرض این تعهد قرار میدهد. انتخاب سالن با پرداخت مرحلهای، تغییر زمان تصمیم نهایی یا کوچک کردن ظرفیت میتواند تقویم نقدی را تغییر دهد. همه این انتخابها علاوه بر پول، بر کیفیت خدمت و شرایط مشتری اثر دارند. بنابراین کنار جدول مالی، شرط اجرایی هر انتخاب را هم بنویسید تا کاهش نیاز نقدی باعث تعهد غیرقابل اجرا نشود.
پیشپرداخت را چگونه به مشتری توضیح دهیم؟
در مذاکره، مبلغ را با فعالیتهای آغاز پروژه پیوند دهید. برای نمونه توضیح دهید که پیش از نسخه اولیه باید ظرفیت همکاران رزرو و خدمات مشخصی تهیه شود. سپس دو برنامه روشن برای مقایسه ارائه کنید. یکی پیشپرداخت بالاتر و قسط میانی دیرتر، و دیگری پیشپرداخت کمتر همراه با تحویل و پرداخت مرحلهای زودتر. هر دو برنامه باید در جدول شما قابل اجرا باشند. انتخاب میان دو گزینه قابل اجرا، گفتوگو را از چانهزنی صرف روی درصد به بررسی زمان و دامنه میبرد.
از وعدهای استفاده نکنید که پشتوانه اجرایی ندارد. اگر با دریافت کمتر باید کار برونسپاریشده را عقب بیندازید، اثر آن بر موعد تحویل باید روشن شود. اگر مشتری پرداخت را به تأیید فردی وابسته میکند، مشخص کنید آن فرد چه چیزی را بررسی میکند و معمولاً چه زمانی پاسخ میدهد. در پروژههای بزرگ، همکار مالی و مسئول قرارداد باید در تنظیم برنامه حضور داشته باشند. متن توافق باید با اختیار و تعهد واقعی طرفین سازگار باشد.
خطاهایی که محاسبه را به هم میزنند
اولین خطا استفاده از مانده کل حساب به جای نقد آزاد است. ممکن است پول موجود برای حقوق، مالیات، قرارداد دیگر یا یک خرید قطعی لازم باشد. ابتدا تعهدات موجود را جدا کنید و فقط مبلغ قابل تخصیص را در این پروژه وارد کنید. دومین خطا، ثابت فرض کردن هزینهها در پروژهای است که دامنه آن هنوز روشن نشده است. تغییر تعداد اقلام، دفعات اصلاح یا حجم خدمات بیرونی میتواند پرداختهای پیش از قسط بعدی را افزایش دهد.
خطای سوم شمردن یک هزینه در چند محل و خطای چهارم نادیده گرفتن هزینههای کوچک تکرارشونده است. هزینه انتقال، رفتوآمد، نمونهسازی و خریدهای موردی را متناسب با واقعیت کار فهرست کنید. خطای دیگر این است که ذخیره احتیاط را بدون توضیح انتخاب کنید. مشخص کنید ذخیره برای کدام نوسان یا تعهد لازم است و چه رویدادی مصرف آن را مجاز میکند. اگر هیچ دادهای ندارید، چند مبلغ مختلف را امتحان کنید و حساسیت نتیجه را نشان دهید.
چکلیست کنترل پیش از امضا
پیش از قطعی کردن برنامه، پاسخ این سؤالها را در برگه پروژه بنویسید. آیا همه خروجیها و اقلام هزینه روشناند؟ اولین پرداخت واقعی چه روزی اتفاق میافتد؟ قسط بعدی چه زمانی وصول میشود؟ پایینترین مانده نقدی چقدر است؟ با دو هفته تأخیر مشتری چه اتفاقی میافتد؟ پول داخلی اختصاصیافته واقعاً آزاد است؟ مسئول پیگیری هر دریافت کیست؟ اگر جواب یکی از این سؤالها نامعلوم است، همان مورد را به عنوان فرض حلنشده نگه دارید و اثرش را در محاسبه ببینید.
نتیجه اجرا را با سه شاخص بسنجید
پس از شروع، مانده واقعی را در هر مقطع با برنامه مقایسه کنید. تفاوت دریافت برنامهریزیشده و وصول واقعی را جدا از تفاوت هزینهها ثبت کنید. سه شاخص ساده، بیشترین کسری نقدی، مجموع پول داخلی درگیر و تعداد روزهای تأخیر وصول هستند. اگر مجبور شدید از پروژه دیگری پول بیاورید، آن را هم ثبت کنید. این دادهها برای پیشنهاد بعدی ارزش بیشتری از یک درصد پیشپرداخت همیشگی دارند، چون نشان میدهند کدام فرض در کار واقعی تغییر کرده است.
در پایان پروژه بررسی کنید آیا برنامه اقساط با نقاط خرج کردن پول هماهنگ بود. اگر مشکل اصلی فاصله تأیید تا پرداخت بود، قرارداد بعدی را فقط با افزایش درصد اول اصلاح نکنید و روال مرحله میانی را هم بررسی کنید. اگر هزینهها زودتر از انتظار ایجاد شدند، برنامه خرید و رزرو را بهروز کنید. برای دیدن اثر این قرارداد در کنار سایر تعهدات، دریافتها و پرداختهای آن را به برنامه نقدینگی کل کسب و کار منتقل کنید.
| رویداد | پرداخت، میلیون تومان | مانده با پیشپرداخت ۵۴ و نقد داخلی ۱۵ |
|---|---|---|
| آغاز | ۴۲ | ۲۷ |
| هفته دوم | ۲۴ | ۳ |
| هفته چهارم | ۱۸ | منفی ۱۵ |
| دریافت ۷۲ در ابتدای هفته پنجم | صفر | ۵۷ |
| هفته ششم | ۳۰ | ۲۷ |
| هفته هشتم، دریافت ۵۴ و پرداخت ۱۲ | ۱۲ | ۶۹ |
اعداد جدول فرضی و برای آموزشاند. مانده نهایی شامل ۱۵ میلیون تومان پول اولیه تیم است.
برای بررسی ظرفیت اجرای سفارش، راهنمای حاشیه مشارکت به ازای ساعت گلوگاه را نیز بخوانید.
ثبت تقویم دریافت و پرداخت قرارداد
برای پیگیری جریان نقدی این قرارداد در کنار تعهدات دیگر میتوانید محصول فعال «داشبورد نقدینگی ۱۳ هفتهای» را بررسی کنید.













نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.